وینه‏ی (1-1) ئه‏مه‏ نموونه‏یه‏كه‏ له‏ رِاپۆرتی ناسینی خاك، كه‏ زانیاری له‏ سه‏ر شیوه‏ی دابه‏شبوونی جۆره‏كانی خاك ده‏سته‏به‏ر ده‏كات له‏ شارۆچكه‏ی یۆلۆی له‏ ئه‏مریكا. سه‏رجه‏م تایبه‏تمه‏ندی خاكه‏كان له‏ رووی فیزیكی و كیمیایی و كانزاناسیه‏وه‏ تیدا ئاماده‏ كراوه‏.

بۆ نمونه‏ ده‏زگای پاراستنی خاك سه‏ر به‏ وه‏زاره‏تی كشتوكالی ئه‏مریكا، جۆریك سیسته‏می پۆلینكردنی شیكارانه‏ی بۆ به‏رهه‏مهینانی خاك بۆ مه‏به‏ستی كشتوكال ئاماده‏ كردوه‏ كه‏ به‏ "پۆلینكردنی توانستی زه‏وی" ناوزه‏د ده‏كریت. ئه‏م پۆلینكاریه‏ له‏ سه‏ر بنه‏مای هۆكارگه‏لیك وه‏ك به‏رزی و نزمی (گۆشه‏ی لیژایی)، كه‏شوهه‏وا، تایبه‏تمه‏ندی نه‏گۆرِی فیزیكی له‏ ناو خاك داریژراوه‏، به‏لآم گرنگی ئه‏وتۆ نه‏دراوه‏ به‏ توانایی دابینكردنی توخمه‏ خۆراكییه‏كان چونكه‏ له‏ ریگه‏ی پیدانی په‏ینی كیمیایی چاره‏سه‏ر ده‏كریت.

خشته‏ی 1-3. شیوه‏كانی به‏كارهینانی زه‏وی له‏ سه‏ر ئاستی جیهان و له‏ ویلایه‏ته‏ یه‏كگرتووكانی ئه‏مریكا له‏ 1980 و 71-1969.

*سه‏رچاوه‏: ریكخراوی كشتوكال و خۆراك/ نه‏ته‏وه‏ یه‏كگرتووكان FAO، په‏رِتووكی1980.

رِه‏نگه‏ به‏ رِواله‏ت سه‏رچاوه‏كانی خاك هه‏میشه‏یی و بی كۆتایی ببینرین به‏لآم به‏ پیچه‏وانه‏یه‏، چونكه‏ به‏ هۆی رِامالین، پیسبوون، سویربوون، شارسازی، دروستكردنی ریگاوبان، پاركینگ و هتد له‏ ناو ده‏چن. هه‏ر به‏ هه‏مان شیوه‏ی كه‏ له‏ خشته‏ی (1-3)دا نیشان دراوه‏ ته‏نیا 10%ی رووبه‏ری زه‏وییه‏كانی جیهان شیاوی چاندن و به‏رهه‏مهینانی كشتوكالین و یان كراونه‏ته‏ باخ و ره‏ز و داری میوه‏. زه‏وییه‏كانی تری جیهان له‏ به‏ر لیژایی زۆر یان هۆكاری وه‏ك سه‏رما، گه‏رما، وشكی یان شیی زیاده‏، ناكریت كه‏لكیان لیوه‏ر بگیریت.

1-2. رِامالینی خاك

به‏ریوه‏به‏رایه‏تی خاك ئه‏و كۆمه‏له‏ كرده‏وانه‏ له‏ خۆوه‏ ده‏گریت كه‏ له‏ سه‏ر خاك ئه‏نجام ده‏دریت تاوه‏كو بگاته‏ به‏رزترین ئاستی سوودی ئابووری. ئه‏م سووده‏ رِه‏نگه‏ بریتی بیت له‏ زیادكردنی به‏رهه‏می گه‏نمه‏ شامی یان درووستكردنی ژیرخانی بینایه‏ك بۆ به‏رگری له‏ به‏رامبه‏ر رِووخان. به‏كارهینانی خاك ده‏بیته‏ هۆی گۆرِینی تایبه‏تمه‏ندییه‏كانی كه‏ هیندیك جار به‏سووده‏ و هیندیك جار زیانبار ده‏بیت. بۆ نمونه‏ كاتیك داوینی گردیك وه‏ك كیلگه‏ به‏كار دیت، خاك ئه‏م شوینه‏ ده‏كه‏ویته‏ به‏ر مه‏ترسی پرۆسه‏ی رِامالین (وینه‏ی 1-12). پرۆسه‏ی رِامالین ده‏بیته‏ هۆی ده‏ركه‏وتنی گه‏ردی كانزایی، كه‏رسته‏ی ئه‏ندامی و توخمی خۆراكی له‏ ناو خاك و هه‏روه‏ها كه‏مبونه‏وه‏ی ئه‏ستورایی خاك و له‏ ئه‏نجامدا نزمبونی ئاستی توانایی كۆگاكردنی ئاو. ئه‏و ماوه‏یه‏ی كه‏ بۆ دروستبونی خاك نوی پیویسته‏ زۆر دریژه‏: به‏ جۆریك ئه‏گه‏ر پرۆسه‏ی رِامالینی خاك له‏ روانگه‏ی مرۆظه‏وه‏ سه‏یر بكریت، برِه‏ خاكی رِامالآو بۆ هه‏میشه‏ له‏ كیس ده‏چیت.

1-3. په‏ستانی خاك

دانانی هه‏ر جۆره‏ كیشیك له‏ سه‏ر خاك ده‏بیته‏ هۆی گوشانی گه‏رده‏كانی، كه‏ ئه‏م پرۆسه‏یه‏ وه‏ك په‏ستان (Compaction) به‏ناو ده‏كریـت. بننشتی ده‏ریا و ئه‏قیانوسه‏كان و هه‏روه‏ها خاكی قول له‏ ناو به‏لخه‏كان به‏ شیوه‏یه‏كی سروشتی ده‏په‏سترین و له‏ ئه‏نجامدا گروپی به‏ردی بننشتو دروست ده‏بن. كاتیك خاك له‏ سه‏ره‏وه‏ یان له‏ ژیره‏وه‏رِا ده‏خریته‏ به‏ر ته‏وژمی په‏ستان، توانستی هه‏واگۆرِینه‏وه‏ی كه‏م ده‏بیته‏وه‏ و له‏ ئه‏نجامدا هیزی ته‏شه‏نه‏كردنی رِه‏گ به‏ مه‏به‏ستی دۆزینه‏وه‏ی ئاو و توخمی خۆراكی توشی كیشه‏ ده‏بیت. به‏شیك له‏ به‏ریوه‏به‏رایه‏تی خاك بریتیه‏ له‏ ئاگاداربون له‏ كات و چۆنیتی به‏كارهینانی خاك تاوه‏كو تایبه‏تمه‏ندیه‏ فیزیكیه‏كانی بۆ نمونه‏ كه‏لینه‏كانی توشی زیان نه‏بن.

1-4. سویری

ئاودیری به‏ برِی زۆر یان كه‏م له‏ ناوچه‏ی وشك و نیوه‏وشكدا ده‏بیته‏ هۆی به‏رزبونی ریژه‏ی كۆمه‏له‏ی خۆیی تواوه‏ (Solution Salts)، و له‏ ئه‏نجامدا ده‏رفه‏تی گه‏شه‏كردنی سروشتی رووه‏ك كه‏م ده‏بیته‏وه‏. به‏ هۆی به‏هه‏لمبونی ئاو له‏ سه‏رووی خاكه‏وه‏، كۆمه‏لیك خویی وه‏ك كلۆراید، سۆلفاته‏كان، بیكاربۆناتی سۆدیۆم، كالسیۆم و مه‏نیزیۆم كۆده‏بنه‏وه‏. كاتیك دۆخه‏كه‏ ئاسته‏م ببیت بیجگه‏ له‏ جۆره‏كانی خۆراگر هیچ رووه‏كیك توانای مانه‏وه‏ی نامینیت.